Prawo w Polsce
W Polsce nabycie spadku przez osoby najbliższe zmarłemu, zaliczające się do tzw. zerowej grupy podatkowej, jest zwolnione od podatku pod warunkiem zgłoszenia faktu nabycia spadku do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od chwili, kiedy dana osoba dowiedziała się o tytule swojego powołania do spadku. Z reguły jest to data śmierci spadkodawcy lub w innych wypadkach termin ten liczony jest od dnia uprawomocnienia się postanowienia w sprawie nabycia spadku albo od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza.

Zgłoszenia o nabyciu spadku dokonuje się na formularzu SD-Z2, który należy doręczyć do urzędu osobiście lub listem poleconym. Właściwym urzędem będzie tutaj urząd skarbowy miejsca zamieszkania podatnika (spadkobiercy), natomiast gdy w spadku znajduje się jakakolwiek nieruchomość lub spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu – urząd skarbowy właściwy ze względu na miejsce położenia takiej nieruchomości.

Do grupy zerowej zaliczają się:

mąż/żona osoby zmarłej,
zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki),
wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie),
pasierbowie (dzieci adoptowane),
rodzeństwo,
ojczym i macocha.

Zaniechanie obowiązku poinformowania urzędu skarbowego może spowodować, że ten upomni się o należny podatek (na co ma aż do 5 lat), a nawet może nałożyć na spadkobiercę karę za brak informacji o dziedziczeniu. Jeśli spadkobierca (nawet z najbliższej rodziny) nie dochowa 6-miesięcznego terminu, będzie musiał zapłacić podatek od spadku w stawce jak dla I grupy podatkowej. W takim przypadku podatek należny może być wyraźnie odczuwalny dla osoby obdarowanej spadkiem, wystarczy bowiem wyobrazić sobie wysokość podatku od od odziedziczonego domu lub większej działki rolnej. Zaś konsekwencje ukrycia nabycia spadku i jego wielkości mogą być nawet na gruncie karnoskarbowym.

Uniknięcie obowiązku zapłaty podatku od spadku w przypadku zapomnienia albo zaniechania jego zgłoszenia właściwemu urzędowi skarbowemu jest w praktyce możliwe tylko poprzez przedawnienie. Jeżeli spadkobierca nie złożył formularza SD-Z2, to po 5 latach (licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy) urząd nie będzie mógł nałożyć na niego podatku.

Jednak w sytuacji kiedy otrzymany przez spadkobiercę należącego do grupy zerowej spadek nie przekracza wartości 36 120 zł, nie trzeba dokonywać zgłoszenia do urzędu skarbowego.

Przy obliczaniu wartości nabytego spadku należy wziąć pod uwagę wartości majątku ostatnio nabytego doliczonego do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby (spadkodawcy) lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Chodzi tu przede wszystkim o darowizny uczynione przez spadkodawcę za jego życia. Tak wyliczona kwota nie może przekroczyć 36 120 zł.

Do kwoty niepodlegającej opodatkowaniu wlicza się nie tylko wartość spadku, lecz wszystkie inne darowizny, które zostały dokonane przez tę samą osobę (spadkodawcę) w ciągu 5 latach poprzedzających rok ostatniego nabycia. Konieczne jest więc w przypadku opodatkowania wzięcie pod uwagę wszystkich nabytych w tym czasie rzeczy i praw majątkowych.

Agnieszka Hajdukiewicz
radca prawny
www.kancelariahajdukiewicz.com
tel.: 0048 504 078 866