Posiadanie domu generuje koszty. Jeżeli chcemy mieć własny dom, który spełni wszystkie nasze wymagania, istnieją dwa wyjścia: kupić go lub wybudować. Obydwa wiążą się z dużymi wydatkami. Dom trzeba ogrzać, zaopatrzyć w gaz, wodę i energię elektryczną, a potem – zapłacić rachunki. Ale warto wiedzieć, że odpowiednie zaplanowanie inwestycji w domu lub budowy może zaprocentować. Mowa oczywiście o budownictwie energooszczędnym, które stało się w ostatnich latach bardzo popularne. Powodów zainteresowania nim jest bardzo wiele – przede wszystkim ze względu na możliwości dużych oszczędności związanych z utrzymaniem takiego domu i kosztami jego zamieszkania, co wynika z obniżenia strat energii. Nie bez znaczenia jest też fakt, że użyte w budownictwie energooszczędnym materiały i technologie znacząco wydłużają „życie” budynku. Nie tylko wpływa to na czas jego użytkowania, ale także ogranicza koszty generowane przez wszelkie usterki konstrukcyjne i technologiczne. Poza tym taka zabudowa jest po prostu zdrowsza dla zamieszkujących ją ludzi. Podwyższony standard izolacyjności i ogrzewania korzystnie wpływa na wewnętrzny mikroklimat, ograniczając wszelkie związane z nim niedogodności.

BUDYNEK ENERGOOSZCZĘDNY

Budynkiem energooszczędnym można nazwać taki obiekt, w którym zużywa się relatywnie mało energii potrzebnej do eksploatacji, a zwłaszcza ogrzewania. Najbardziej precyzyjna definicja mówi, że dom energooszczędny (low-energy house – LEH) to taki, którego roczne zapotrzebowanie na energię cieplną jest niższe niż 70 kWh/m². Kluczowymi cechami tego typu zabudowy są: dobra izolacja cieplna, zredukowane mostki cieplne, szczelność i kontrolowana wentylacja.

Projektując dom, wybierając projekt z oferty, a nawet już w czasie jego budowy warto sprawdzić, czy spełnia on założenia budynku energooszczędnego. Warto zwrócić uwagę na podstawowe kryteria energooszczędności.

PODSTAWOWE KRYTERIA ENERGOOSZCZĘDNOŚCI

Zwarta bryła

Stosunek powierzchni przegród zewnętrznych domu energooszczędnego do jego objętości, czyli kubatury, powinien być możliwie jak najmniejszy. Wynika to po prostu z praw fizyki. Najlepszy byłby dom w kształcie sześcianu lub niezbyt wydłużonego prostopadłościanu. Wtedy właśnie straty ciepła byłyby najmniejsze. Natomiast unikać należy rozbudowanej bryły, nawiązującej na przykład do kształtu krzyża lub liter H i T. Budynki w takiej formie już z założenia nie mogą być energooszczędne, ponieważ charakteryzują się ogromną powierzchnią ścian. Z tych samych powodów trzeba unikać podcieni, wykuszy, loggii czy lukarn. Oczywiście i taka ostrożność powinna mieć pewne granice – projektowanie niewielkich ganków i werand oraz zadaszonych tarasów jest dopuszczalne. Poza tym takie elementy mogą uatrakcyjnić wygląd domu.

Ważne jest również, aby kubatura domu była stosunkowo duża, bo wtedy powietrze wewnątrz będzie się wolniej oziębiało. Domy energooszczędne lepiej więc projektować raczej jako piętrowe, a nie parterowe. Jeśli chodzi o zadaszenie takiego budynku, najlepiej sprawdzają się dachy płaskie lub dwuspadowe o małym kącie nachylenia.

Termoizolacyjność przegród zewnętrznych

Aby w projektowanym budynku uzyskać dobry wskaźnik termoizolacyjności ścian, dachu i podłogi na gruncie, należy dobrać odpowiednie grubości warstw termoizolacji, jak i wysokiej jakości materiały. Bardzo ważny jest również dobór stolarki okiennej i drzwi zewnętrznych o odpowiednich parametrach. Chodzi głównie o zagospodarowanie wszystkich połączeń tak, aby nie występowało zjawisko mostków termicznych.

Buforowy układ pomieszczeń

Dąży się do tego, aby budynek był podzielony na strefy o zróżnicowanej temperaturze. Jest czymś naturalnym, że nie w każdym pokoju mieszkańcy potrzebują temperatury bliskiej 20 °C. W pomieszczeniach przeznaczonych do częstego przebywania (pokoje dzienne, kuchnia i łazienka) zwykle oczekuje się ok. 18–22 °C. Z kolei w pomieszczeniach gospodarczych, spiżarniach i pralniach wystarczy już ok. 12–15 °C. Najmniej wymagające pod względem ogrzewania są różnego rodzaju składziki i garaż – tam wystarczy już temperatura ok. 4–8 °C.

Ważne, aby różnica temperatur pomiędzy sąsiadującymi pomieszczeniami nie przekraczała 8 °C. Wtedy ściany działowe mogą być tanie i stosunkowo cienkie. W przeciwnym razie należy je ocieplić lub zastosować przegrody większej grubości i z materiałów o lepszej izolacyjności termicznej. Takie zabiegi mają na celu ograniczenie do minimum strat energii cieplnej budynku.

Wentylacja mechaniczna z rekuperatorem

W większości współczesnych domów stosuje się tradycyjną wentylację grawitacyjną. Niestety, pod względem energooszczędności jest to najgorsze rozwiązanie. W okresie letnim jej wydajność jest zdecydowanie za mała, natomiast zimą – za duża. Skutkuje to niepotrzebnym przegrzewaniem w ciepłe dni i znaczną utratą ciepła przez komin, kiedy jest chłodniej. Właśnie dlatego w domach energooszczędnych stosuje się wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. Dzięki zastosowaniu systemu z rekuperatorem można odzyskać 60–90 proc. ciepła z powietrza wywiewanego (w zależności od sprawności urządzenia, różnicy temperatur i wielkości domu). Jest to równoznaczne ze zmniejszeniem kosztów ogrzewania średnio o 25–40 proc.

KOSZTY UTRZYMANIA DOMU

Są one znacznie niższe w porównaniu z kosztami związanymi z ogrzewaniem domu standardowego, co jest możliwe dzięki zastosowaniu pewnych zmian w rozwiązaniach budowlanych. Bardzo możliwe, że ceny energii wykorzystywanej w domach standardowych będą w przyszłości stale rosły i z tego względu zainwestowanie w dom energooszczędny staje się przedsięwzięciem długofalowym, związanym bezpośrednio z oszczędnością finansową przez długie lata.

Innym ważnym aspektem finansowym jest wartość rynkowa domu wykonanego w technologii energooszczędnej. W myśl ustawy o systemie oceny energetycznej budynków, domy energooszczędne otrzymują specjalny certyfikat potwierdzający wysoką energooszczędność, co korzystnie wpływa na ich wartość i wycenę. Wartość energetyczna budynku jest oceniana na podstawie rocznego zużycia energii wykorzystywanej do ogrzania metra kwadratowego przestrzeni użytkowej. Wartości te są różne dla różnych budynków energooszczędnych, w zależności od przepisów budowlanych obowiązujących w czasie budowy konkretnego domu. Przepisy prawa stopniowo wprowadzają coraz bardziej rygorystyczne regulacje dotyczące zużycia energii, przez co w miarę upływu lat będzie musiało się ono stawać coraz mniejsze. Prawdopodobnie polskie przepisy budowlane będą w przyszłości jeszcze bardziej rygorystyczne, jeśli chodzi o wydatkowanie energii, tak by dogonić wysokie standardy europejskie.

Dom energooszczędny powinien zużywać o 25–50 proc. mniej energii niż budynek skonstruowany na podstawie standardowych rozwiązań – roczne zużycie energii na ogrzewanie domu i wody, wentylację oraz oświetlenie nie powinno w nim przekraczać 70 kWh/m².

ROZWIĄZANIA BUDOWLANE I LOKALIZACYJNE

Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę usytuowanie domu. Powinien on być zlokalizowany w miejscu osłoniętym od wiatrów przez naturalne ukształtowanie terenu. Najbardziej korzystna bryła budynku jest możliwie zwarta, bez wnęk i uskoków. Przegrody zewnętrzne powinny mieć jak najmniejszą powierzchnię, dzięki czemu straty ciepła przez przenikanie będą małe.

Pomieszczenia muszą być tak zaplanowane, aby od strony południowej możliwe było zamontowanie dużych okien. W domu energooszczędnym po tej stronie mieszczą się pokoje dzienne, natomiast pomieszczenia z małymi oknami lub bez okien (kuchnia, łazienka, ubikacja), a także wejście od budynku usytuowane są od strony północnej. W ten sposób do budynku dociera maksymalna ilość energii pobieranej z promieniowania słonecznego, a koszty energii elektrycznej do oświetlenia pomieszczeń są mniejsze, ponieważ światło naturalne wykorzystywane jest w maksymalnym stopniu.

W domach energooszczędnych stosuje się ściany jedno- i wielowarstwowe. Ściany jednowarstwowe składają się z jednego materiału budowlanego, podtrzymującego równocześnie wyżej położone partie domu. Dawniej wykorzystywano cegłę ceramiczną, a obecnie stosuje się materiały o większej izolacyjności termicznej, czyli beton lekki i ceramikę poryzowaną. Z kolei ściana wielowarstwowa jest zbudowana z 2–3 materiałów pełniących różne funkcje. Warstwa nośna (beton, cegła ceramiczna i silikatowa) przenosi obciążenia, natomiast warstwa elewacyjna chroni budynek przed czynnikami zewnętrznymi. Pomiędzy nimi znajduje się warstwa izolacyjna (styropian, wełna mineralna), która chroni przed utratą ciepła. Rodzaje konstrukcji ścian wielowarstwowych:

- ściana dwuwarstwowa: warstwa nośna i warstwa izolacji termicznej,

- ściana trzywarstwowa lub czterowarstwowa ze szczeliną powietrza: warstwa nośna, warstwa izolacji termicznej, szczelina powietrza i warstwa osłonowa z otworami wentylacyjnymi.

Dodatkowo w projekcie takiego domu warto uwzględnić przeszklony ogród lub przedsionek dostawiony do budynku. Tego typu pomieszczenie stanowi strefę przejściową, która dodatkowo izoluje budynek, zmniejszając zapotrzebowanie na jego dogrzewanie.

DOMY ENERGOOSZCZĘDNE BIURA D44

Projektanci biura D44 mają duże doświadczenie w projektowaniu i prowadzeniu realizacji budynków energooszczędnych. Oferta pracowni jest bogata w różnorodne i atrakcyjne wizualnie i cenowo propozycje domów tego typu. Cechuje je prosta, ale bardzo interesująca forma, nowoczesność w zastosowanych rozwiązaniach technologicznych i materiałowych oraz rozsądne rozplanowanie wnętrz. Każdy projekt jest szczegółowo dopracowany i przemyślany pod względem kryteriów związanych z energooszczędnością. Pomimo wielu wytycznych, które budynek musi spełniać, projektanci są chętni do konsultowania rozwiązań z klientem i udoskonalania projektu tak, by odpowiadał on indywidualnym potrzebom zamawiającego.

Osoby zainteresowane ofertą domów energooszczędnych biura D44 zapraszamy do odwiedzenia strony internetowej www.d44.be oraz zapoznania się z naszym profilem na Facebooku: www.facebook.com/d44architecture, a w przypadku pytań lub potrzeby porady prosimy o kontakt na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..

 

Agnieszka Gansiniec

 

 

Gazetka 146– listopad 2015