TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY

9 marca br. Trybunał Konstytucyjny w składzie 12 sędziów ogłosił wyrok w sprawie zgodności z konstytucją nowelizacji ustawy o TK autorstwa PiS.

Cała nowela ustawy o Trybunale Konstytucyjnym autorstwa PiS narusza cztery zasady konstytucji – orzekł TK. Za niezgodne z konstytucją uznał jej szesnaście zapisów. Zdania odrębne złożyli Julia Przyłębska i Piotr Pszczółkowski.

Trybunał orzekł też, że nowela jest zgodna z artykułem konstytucji, iż Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Uznał ponadto, że nie jest ona niezgodna z artykułem konstytucji o zasadach procedowania pilnych projektów rządu. Na dziewięć miesięcy TK odroczył wejście w życie części wyroku dotyczącej przepisów noweli o składach Trybunału co do poszczególnych kategorii spraw.

Za niekonstytucyjne TK uznał:

  • brak vacatio legis, czyli okresu między publikacją aktu prawnego a jego wejściem w życie, co ma umożliwić wszystkim zainteresowanym zapoznanie się z nowymi przepisami i przygotowanie do ewentualnych zmian, jakie mogą z nich wynikać;
  • zapis, że pełny skład to minimum 13 sędziów;
  • zapis o wymogu większości 2/3 głosów do wydania wyroku w pełnym składzie;
  • wydłużenie terminów na rozpatrzenie spraw w TK;
  • artykuły dotyczące prawa prezydenta i ministra sprawiedliwości do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego TK;
  • możliwość wygaszania mandatu sędziego TK przez Sejm;
  • punkt ustawy dotyczący rozpatrywania spraw według kolejności wpływu;
  • tryb uchwalenia noweli.

TK uznał dodatkowo, że nowela uniemożliwia „rzetelne i sprawne działanie TK”.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 konstytucji orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, „nie można nie publikować wyroku TK, stwierdzając nieważność postępowania”.

 

Stanowisko rządu

Według rządu nie był to wyrok i nie będzie publikowany. Rzecznik rządu Rafał Bochenek powiedział, że „komunikat” Trybunału Konstytucyjnego nie spełnia przesłanek ustawowych, by być uznanym za wyrok. „Nie możemy tego komunikatu opublikować” – zaznaczył.

W odpowiedzi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego minister sprawiedliwości i prokurator generalny Zbigniew Ziobro powiedział: „Działania Trybunału Konstytucyjnego to działanie grupy sędziów, którzy działali bezprawnie. Ich, jak to określają, orzeczenie nie ma mocy prawnej i nie jest wiążące”. Ziobro za bezprecedensowe uznał też upublicznienia projektu wyroku.

W posiedzeniu TK nie uczestniczyła delegacja Sejmu, Rady Ministrów i prokuratora generalnego. Według nich sprawa powinna być rozpoznana w składzie 13-osobowym oraz według kolejności wpływu wniosku.

 

OPINIA KOMISJI WENECKIEJ

W oficjalnym dokumencie Komisja Wenecka powtórzyła wszystkie najważniejsze tezy z rozesłanego wcześniej projektu opinii o Polsce. Tezy sformułowane są jednoznacznie. Przede wszystkim Komisja w całości odrzuciła PiS-owską tzw. ustawę naprawczą. W pkt. 41 Komisja stwierdziła, iż Trybunał Konstytucyjny słusznie zajął się zbadaniem tej ustawy w pierwszej kolejności.

Komisja ocenia, że:

  • skład 12 orzekających sędziów pozostawał w tej sytuacji w zgodzie z polską konstytucją;
  • zwyczajna ustawa, która grozi paraliżem kontroli konstytucyjnej, musi być oceniona pod kątem zgodności z konstytucją, zanim zostanie zastosowana przez Trybunał;
  • w pkt. 124 opinii Komisja skonstatowała, że wybór trzech sędziów przez Sejm VII, poprzedniej kadencji, miał podstawy konstytucyjne. Komisja wyraźnie podkreśla, że prezydent naszego kraju i inne władze państwowe mają obowiązek zapewnić wykonanie wyroków TK. To oczywista wskazówka, iż prezydent powinien sędziów zaprzysiąc;
  • trzeba rozwiązać obecny konflikt związany ze składem TK, jednak Komisja podkreśla, iż każde rozwiązanie musi być oparte na obowiązku poszanowania i pełnego wykonania wyroków tego Trybunału. Publikacja wyroku i jego poszanowanie są warunkiem wstępnym szukania drogi wyjścia z obecnego kryzysu konstytucyjnego;
  • adresatem opinii jest rząd. Jego zadanie to – jak wynika z opinii Komisji – uznanie i wykonywanie wyroków Trybunału.

 

Stanowisko rządu

W reakcji na opinię Komisji Weneckiej rząd obstaje przy niepublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Z drugiej strony zdejmuje z siebie odpowiedzialność za wykonanie zaleceń Komisji. Rzecznik rządu Rafał Bochenek powiedział, że „opinia Komisji Weneckiej wymaga pogłębionej analizy, dlatego premier Beata Szydło postanowiła przekazać to marszałkowi Sejmu Markowi Kuchcińskiemu”.

Według rządu opinią Komisji Weneckiej w sprawie polskiego Trybunału Konstytucyjnego powinny się zająć wszystkie kluby parlamentarne, aby spór wokół Trybunału został rozwiązany.

 

 

 

 

Gazetka 150 – kwiecien 2016