Wystawa upamiętniająca setną rocznicę wybuchu I wojny światowej

Poruszająca wystawa w Królewskim Muzeum Armii w Brukseli, zorganizowana w setną rocznicę wybuchu I wojny światowej, będzie trwać do kwietnia przyszłego roku. Jest jednym z wielu wydarzeń przygotowanych w tym roku w Belgii, by przypomnieć to ważne, choć tragiczne wydarzenie. Dlaczego koniecznie trzeba ją zobaczyć?

KONIEC BELLE EPOQUE

I wojna światowa (28 lipca 1914 – 11 listopada 1918), zwana „wielką wojną”, to pierwszy w historii konflikt o takim zasięgu.  Toczyła się pomiędzy dwoma blokami państw, których konfiguracja zmieniała się w ciągu jej trwania. Przeciwko państwom centralnym – Austro-Węgrom, Niemcom,  Turcji i Bułgarii – walczyła tzw. ententa, do której należała  Wielka Brytania, Francja i Rosja. Po ich stronie opowiedziały się: Serbia, Japonia,  Włochy, Stany Zjednoczone i Belgia.

Jeszcze zaledwie rok wcześniej nic nie zapowiadało końca belle epoque – okresu postępu, spokoju i niedoścignionego rozkwitu kultury na Starym Kontynencie. Nawet dziś trudno zrozumieć, jak to możliwe, że zabójstwo austriackiego arcyksięcia Franciszka Ferdynanda w czerwcu 1914 r. uruchomiło lawinę i w krótkim czasie cała Europa pogrążyła się w konflikcie, który doprowadził do destabilizacji i osłabienia kontynentu oraz wyznaczył dalszy przebieg wydarzeń w XX w.  W rezultacie skończyła się hegemonia europejska na świecie, który zdominowany został przez potęgę amerykańską i sowiecką rewolucję. Doszło też do przemian społecznych – to właśnie po wojnie nastąpiła demokratyzacja społeczeństwa oraz wzmogła się emancypacja kobiet, zmuszonych do pracy zarobkowej – także w przemyśle.

O olbrzymiej skali konfliktu świadczą liczby.  W wojnie wzięły udział 33 kraje. Z ok. 70 mln żołnierzy 10 mln poległo, a 20 mln zostało rannych.  W wyniku I wojny światowej rozpadła się monarchia austro-węgierska, Niemcy i Austria stały się republikami, powstała Rosja Radziecka oraz wiele nowych państw – m.in. Polska odzyskała niepodległość. Oprócz tego dokonano nowego podziału kolonii i wytyczono nowe granice w Azji i Afryce.

WYSTAWA

Wystawa w Muzeum Armii podzielona została na cztery części, obejmujące kolejno: ostatnie lata pokoju, sierpień i wrzesień 1914 r., lata wojny oraz skutki konfliktu, czyli jego wpływ na przebieg wydarzeń w XX w.

Ekspozycja przedstawia genezę wojny w szerokim kontekście i wieloaspektowo. Zwiedzający poznają historię mobilizacji europejskich państw, która miała na celu ratowanie Belgii, zaatakowanej 4 sierpnia 1914 od strony  Visé przez Niemcy, co stało się kluczową kwestią na początku sporu. Szczególną uwagę zwrócono na sprzeczne losy dwóch kuzynów – króla Belgów Alberta I i cesarza niemieckiego  Wilhelma II, których rzeczy osobiste – mundury, listy i fotografie – układają się w przedziwną paralelę, ukazując, co podzieliło obu mężczyzn.

Przejmujący i sugestywny obraz czasów wojny – działań militarnych, życia w okopach i walki o przetrwanie na terytorium okupowanym – przybliżają rekonstrukcje, m.in. okopów, więzienia i budynku niemieckiej kwatery głównej. Dużą uwagę poświęcono dramatowi milionów cywilów – ważną częścią ekspozycji jest przedstawienie życia codziennego w okupowanej Belgii.  Twórcy wystawy zadbali o szczegóły. Odtworzono m.in. kawiarnię i sklep.  Wykorzystano również autentyczne przedmioty z epoki – egzemplarze z unikatowej kolekcji Muzeum Armii, w tym np. listy żołnierzy do ich rodzin, mundury, fotografie. Instalacje multimedialne, filmy, dekoracje, świadectwa epoki – to wszystko pozwala lepiej zrozumieć ten dramatyczny fragment Historii.

Rolą ekspozycji jest uświadomienie, jak koleje tej zapoczątkowanej w Europie wojny, która objęła swym zasięgiem cały świat, ukształtowały nasze  Teraz. Zwiedzający wychodzi z wystawy poruszony.  Tak łatwo zapomnieć o przeszłości, a przecież wyznacza ona teraźniejszość.

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Wystawa trwa do 26 kwietnia 2015 r.

Adres: Musée royal de l'Armée et d'Histoire militaire, Parc du Cinquantenaire 3, Bruksela

www.expo14-18.be

INFORMACJE O OBCHODACH ROCZNICY ORAZ O PRZEBIEGU WOJNY:

- www.be14-18.be

- www.14-18.bruxelles.be

- history.2014-18brussels.be

H. S.

 

Gazetka 133 – lipiec/sierpień 2014