Prawo do pobierania belgijskiego zasiłku rodzinnego

O zasiłek mogą się ubiegać:

  • osoby zatrudnione w Belgii na umowę o pracę,
  • osoby pobierające belgijskie świadczenia socjalne (zasiłki dla bezrobotnych, zasiłki chorobowe, inwalidzkie)
  • osoby prowadzące działalność gospodarczą zarejestrowaną na terenie Belgii,
  • osoby prowadzące działalność gospodarczą zarejestrowaną poza Belgią, odprowadzające składki na ubezpieczenie społeczne do belgijskiej kasy ubezpieczeniowej.

Pierwszeństwo do wnioskowania o świadczenia rodzinne ma osoba, która jest zatrudniona na umowę o pracę lub uprawniona do pobierania świadczeń socjalnych. Jeśli żaden z rodziców lub prawnych opiekunów dziecka nie podlega jednemu z tych statusów, o zasiłek wnioskuje osoba samozatrudniona (prowadząca działalność gospodarczą).

Osoby nie będące biologicznymi rodzicami dziecka, ale pozostające w związku z jego ojcem lub matką i mieszkające z dzieckiem partnera pod jednym dachem, również mogą ubiegać się o zasiłek rodzinny. Jeśli żadne z rodziców lub opiekunów dziecka nie ma prawa do zasiłku rodzinnego, ponieważ nie posiada żadnego z wyżej wymienionych statusów (pracownika, bezrobotnego itd.), to inna pracująca osoba, która należy do rodziny i mieszka pod jednym dachem z dzieckiem, również może wystąpić o zasiłek (np. mieszkający pod tym samym adresem wujek).

Jeśli żaden z członków rodziny dziecka nie ma podstawy do wystąpienia o zasiłek rodzinny, można złożyć wniosek o zasiłek socjalny do RKW/ONAFTS (fundusz zasiłków rodzinnych dla pracowników). Prawo do takiego zasiłku zależy od finansowej i prawnej sytuacji rodziny dziecka.

Kwoty świadczeń rodzinnych

Od 1 grudnia 2012 r. kwoty zasiłku są następujące:

  • 90,28 euro na pierwsze dziecko (84,43 euro – dla osób prowadzących działalność gospodarczą),
  • 167,05 euro na drugie dziecko,
  • 249,41euro na trzecie i każde kolejne dziecko.

W przypadku dzieci niepełnosprawnych bezwarunkowe prawo obowiązuje do 21. roku życia dziecka.

Świadczenia dla dzieci do 18. roku życia

Prawo do świadczeń dla tej grupy dzieci jest bezwarunkowe i przysługuje do 31 sierpnia tego roku, w którym dziecko ukończy 18 lat. Jeśli dziecko jest niepełnosprawne, przysługuje na nie dodatek do zasiłku rodzinnego, którego wysokość zależy od stopnia inwalidztwa.

Świadczenia dla dzieci w wieku 18–25 lat

Świadczenia rodzinne na dzieci z tej grupy wiekowej przysługują wtedy, gdy dzieci:

  • uczęszczają jeszcze do szkoły średniej lub zawodowej (wymagane jest min. 17 godzin lekcyjnych w tygodniu),
  • studiują na wyższych uczelniach w systemie dziennym (wymagane jest min. 13 godzin zajęć w tygodniu) lub na niektórych prywatnych uczelniach.

Studia wieczorowe oraz zaoczne nie dają prawa do pobierania świadczeń rodzinnych.

Po ukończeniu przez dziecko 6., 12. oraz 18. roku życia do świadczeń rodzinnych wypłacane są dodatki. Ich wysokość zależy m.in. od tego, czy dziecko jest najstarszym i jedynym dzieckiem w rodzinie czy nie, czy urodziło się przed 31 grudnia 1990 r. czy później, czy jest zdrowe czy niepełnosprawne, czy ma oboje rodziców. Półsierotom i sierotom przyznaje się podwyższone dodatki wiekowe.

Oprócz dodatków wiekowych mogą zostać przyznane dodatki z powodu niektórych sytuacji życiowych, np. dla osób samotnie wychowujących dzieci, a także ze względu na inwalidztwo rodziców albo długotrwałe bezrobocie (powyżej sześciu miesięcy) rodzica lub opiekuna dziecka. Dlatego ważne jest, aby każdą zmianę sytuacji rodzinnej jak najszybciej zgłaszać do funduszu zasiłków rodzinnych.

W sierpniu każdego roku wypłacana jest tzw. premia szkolna w wysokości:

  • 27,60 euro dla dzieci w wieku 0–5 lat,
  • 58,59 euro dla dzieci w wieku 6–11 lat,
  • 82,02 euro dla dzieci w wieku 12–17 lat,
  • 110,42 euro dla dzieci w wieku 18–24 lata.

Wypłata świadczeń rodzinnych

Zgodnie z belgijskim prawem, świadczenia rodzinne wypłacane są matce dziecka, chyba że dziecko pozostaje pod opieką innej osoby – wtedy otrzymuje je ta właśnie osoba.

Prawo do świadczeń rodzinnych w przypadku nieuregulowanej sytuacji pobytowej w Belgii

Gdy członkowie rodziny pracownika, a szczególnie dzieci, które rzeczywiście przebywają w Belgii, nie mają jeszcze zameldowania, a jedno z rodziców dziecka jest już zatrudnione w tym kraju, można udowodnić pobyt dzieci na podstawie zeznań świadków. Pisemne oświadczenie i podpisy świadków muszą być zalegalizowane (zatwierdzone) przez urzędnika gminy. Procedura zeznań świadków ma na celu ominięcie niepotrzebnych formalności w kraju poprzedniego zamieszkania dziecka.

Na podstawie zeznań świadków o pobycie dziecka na terenie Belgii fundusz świadczeń rodzinnych powinien wypłacić świadczenia rodzinne od pierwszego miesiąca zatrudnienia rodzica dziecka w Belgii.

Prawo do belgijskich świadczeń rodzinnych dla dzieci przebywających poza Belgią (w innym kraju EU)

Dzięki europejskiemu prawu o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego osoby pracujące na terenie jednego kraju Unii Europejskiej i mające dzieci, które przebywają w innym kraju Unii, mogą ubiegać się o świadczenia rodzinne w kraju zatrudnienia. Zgodnie z tą zasadą, z chwilą zatrudnienia lub rozpoczęcia działalności gospodarczej na terenie Belgii można ubiegać się o świadczenia rodzinne dla dzieci pozostających w Polsce. O świadczenia można ubiegać się z mocą wsteczną do lat 5.

Procedura w ramach koordynacji zabezpieczenia społecznego

Aby rozpocząć procedurę ubiegania się o belgijskie świadczenia rodzinne, należy złożyć wniosek do belgijskiego funduszu świadczeń rodzinnych, do którego przyłączony jest pracodawca. Osoby prowadzące działalność gospodarczą składają wniosek do swojej kasy ubezpieczenia społecznego. W obydwu przypadkach należy złożyć tzw. model AA, dostępny na stronach internetowych funduszów świadczeń rodzinnych lub na stronie www.rkw.be.

Belgijski fundusz przesyła europejskie formularze z serii E 400 do osoby opiekującej się dzieckiem na adres podany we wniosku o świadczenia rodzinne (model AA). Mogą to być następujące formularze:

  • E 401 do wypełnienia przez urząd gminy lub miasta (Dział Ewidencji Ludności) w Polsce lub Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Polsce. Druk E 401 jest potwierdzeniem zameldowania rodziny, w której przebywa dziecko, w danym miejscu zamieszkania;
  • E 402 (dla dzieci po 18. roku życia) – wypełnia szkoła, uniwersytet lub placówka szkolnictwa wyższego, do której uczęszcza dziecko. Jeśli szkoła odmawia, druk należy oddać do wypełnienia do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej. E 402 potwierdza kontynuowanie nauki przez dzieci, które ukończyły 18. rok życia;
  • P 12 i P 7 (dla dzieci po 18. roku życia) – wypełnia i podpisuje osoba sprawująca opiekę nad dzieckiem. Są to druki kontrolne, które mają potwierdzić sytuację rodzinną lub zawiadomić o zmianach, np. o zmianie adresu, o zgonie jednego z członków rodziny, o utracie zatrudnienia przez opiekuna, o zakończeniu nauki przez dziecko itp.

Belgijski fundusz świadczeń rodzinnych wysyła formularze E 405 oraz E 411 bezpośrednio do właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, aby uzyskać informacje o okresach, w których przyznano (lub nie) prawo do świadczeń rodzinnych w Polsce. Na podstawie tych informacji fundusz w Belgii ustali wysokość kwoty belgijskiego zasiłku rodzinnego.

Oprócz wyżej wymienionych formularzy w niektórych sytuacjach belgijski fundusz może poprosić o wypełnienie dodatkowych:

  • E 403 – zaświadczenie o przyuczaniu do zawodu;
  • E 406 – zaświadczenie dotyczące postnatalnych badań medycznych;
  • E 407 – zaświadczenie lekarskie potrzebne przy ubieganiu się o specjalny zasiłek rodzinny lub podwyższony zasiłek rodzinny dla dzieci niepełnosprawnych.

Na podstawie informacji zawartych w powyższych formularzach belgijski fundusz wydaje decyzję o wypłacie świadczeń rodzinnych. Jeśli w Polsce nie przyznano prawa do świadczeń rodzinnych, opiekun dziecka otrzyma pełną kwotę belgijskiego zasiłku rodzinnego. Z kolei gdy w Polsce ustalono prawo do świadczeń rodzinnych, belgijski fundusz wypłaci różnicę między zasiłkiem belgijskim a polskim. Decyzja o wypłacie różnicy między zasiłkami może zostać podjęta również w sytuacji, gdy w Polsce nie został złożony wniosek o świadczenia rodzinne.

Należy pamiętać, że belgijskie fundusze co roku kontrolują sytuację rodzinną oraz prawo do zasiłku rodzinnego w kraju, w którym przebywa dziecko. Dlatego co roku trzeba składać wniosek o polskie świadczenia rodzinne, nawet jeśli wiadomo, iż prawo do zasiłku nie będzie przyznane. Wówczas każdego roku belgijski fundusz będzie otrzymywał właściwe informacje z polskich instytucji, co ma wpływ na odpowiednie decyzje dotyczące prawa do pełnych lub niepełnych świadczeń rodzinnych w Belgii.

Więcej informacji można uzyskać w RKW (www.rkw.be) lub w ACV – Dienst Grensarbeiders Nieuwe Europese Lidstaten pod adresem e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..

 

 

Aldona Kuczyńska-Naskręt

 

Gazetka 118 – luty 2013