Niedziela, Dziś jest 13-10-2019, Imieniny obchodzą Daniel, Edward, Gerald
Do końca roku pozostało: 80 dni

Logowanie do konta

Nazwa użytkownika *
Hasło *
Zapamiętaj mnie
Nr 175 październik 2018

Nr 175 październik 2018 (2)

Wrześniowy artykuł przybliżył tematykę uzyskania odszkodowania za opóźniony lot na podstawie rozporządzenia (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dn. 11 lutego 2004 r. Nie jest to jednak jedyny akt prawny, na podstawie którego pasażer opóźnionego lotu może uzyskać odszkodowanie. W prawie międzynarodowym ochronę praw pasażerów gwarantuje również Konwencja o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, sporządzona w Montrealu 28 maja 1999 r. (zwana dalej konwencją montrealską). Co więcej, odszkodowanie uzyskane przez pasażera na podstawie rozporządzenia nr 261/2004 nie zamyka drogi do dalszego odszkodowania, którego podstawę stanowi właśnie konwencja montrealska. Są to dwa niezależne akty prawne, które wzajemnie się nie wykluczają, a w zasadzie uzupełniają się. Można w nich dostrzec zarówno podobieństwa, jak i różnice w zakresie przysługujących pasażerom uprawnień.

Konwencja montrealska dotyczy przewozu lotniczego, którego miejsce rozpoczęcia i miejsce przeznaczenia położone są na terytorium dwóch państw stron bądź na terytorium jednego tylko państwa strony konwencji montrealskiej. Obecnie stronami konwencji montrealskiej są 132 państwa, w tym m.in. Polska, Belgia, Norwegia, USA czy Tajlandia. Rozporządzenie nr 261/2004 dotyczy natomiast przestrzeni powietrznej Unii Europejskiej.

Kolejną znaczącą kwestią jest odpowiedzialność za opóźnienia w przewozie pasażerów, bagażu lub towarów. Kiedy w ww. rozporządzeniu mowa jest o zwolnieniu od odpowiedzialności wskutek wykazania przez przewoźnika nadzwyczajnych okoliczności, za które nie odpowiada, w konwencji montrealskiej kwestia ta jest znacznie rozszerzona. Zgodnie z art. 19 przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę spowodowaną opóźnieniem, jeżeli udowodnił, że on sam i osoby za niego działające podjęli wszelkie środki, jakich można było oczekiwać, w celu uniknięcia szkody albo że podjęcie takich środków było dla nich niemożliwe. Nadto, jak wskazuje art. 20, jeżeli przewoźnik udowodnił, że szkodę spowodowało lub przyczyniło się do niej niedbalstwo albo inne niewłaściwe działanie lub zaniechanie osoby dochodzącej odszkodowania lub osoby, od której wywodzi ona swe prawa, przewoźnik jest zwolniony od odpowiedzialności wobec tej osoby w całości lub w części w zakresie, w jakim takie niedbalstwo albo inne niewłaściwe działanie lub zaniechanie spowodowało szkodę lub przyczyniło się do niej. Ponadto domniemywa się, że przewoźnik nie ponosi winy i nie będzie obciążany, dopóki pasażer nie wykaże, iż na skutek opóźnienia w przewozie poniósł szkodę. Jest to uregulowanie różniące się od postanowień zawartych w rozporządzeniu nr 261/2004, które należy uznać za znaczne utrudnienie, bo aby uzyskać odszkodowanie, pasażer będzie musiał wykazać, że rzeczywiście poniósł szkodę oraz jaka jest jej wysokość (przykładowo z powodu opóźnionego lotu nie zawarł kontraktu, na którym mógł zarobić określoną kwotę, lub stracił możliwość zatrudnienia). W przypadku braku wystąpienia szkody pasażer nie może dochodzić od przewoźnika jakichkolwiek roszczeń wynikających z opóźnienia.

Kolejną różnicę stanowią wysokości odszkodowania. Kiedy w rozporządzeniu są to wyraźnie oznaczone kwoty zależne od długości lotu i opóźnienia, konwencja montrealska wprowadza limity określane za pomocą tzw. Specjalnych Praw Ciągnienia (ang. SDR, umowna jednostka monetarna stanowiąca koszyk walut; służąca głównie do regulowania zobowiązań poszczególnych krajów z tytułu bieżących obrotów bilansu płatniczego, są też wykorzystywane przy porównywaniu kursów walut w rozliczeniach międzynarodowych). I tak w przypadku szkody powstałej wskutek opóźnienia w przewozie pasażerów odpowiedzialność przewoźnika w stosunku do każdego pasażera jest ograniczona do 4150 Specjalnych Praw Ciągnienia. Przeliczenia tych kwot na krajowe jednostki monetarne w sprawach rozpatrywanych przez sądy należy dokonywać według wartości tych jednostek monetarnych w Specjalnych Prawach Ciągnienia w dniu wydania wyroku. Dla zobrazowania wysokości odszkodowania, gdyby wyrok zapadł 7 września 2018 r., odpowiedzialność byłaby ograniczona do około 21 500 zł z uwagi na fakt, iż kurs jednego SDR wynosił wówczas 5,1873 zł. Jest to kwota znacznie przewyższająca odszkodowanie, jakie można uzyskać na podstawie rozporządzenia nr 261/200, które pozwala na zadośćuczynienie maksymalnie w kwocie 600 euro.

Konwencja montrealska zajmuje się też odpowiedzialnością przewoźnika za zniszczenie, zagubienie lub uszkodzenie bagażu do 1131 SDR, czyli około 5800 zł. W przypadku bagażu rejestrowanego przewoźnik ponosi odpowiedzialność nawet wtedy, gdy nie jest winien uszkodzenia bagażu, chyba że bagaż był wadliwy od początku transportu. W przypadku bagażu nierejestrowanego przewoźnik jest odpowiedzialny tylko wówczas, gdy szkoda wystąpiła z jego winy. Opóźnienie przy przewozie bagażu również podlega odszkodowaniu, o ile przewoźnik nie zastosował wszystkich możliwych środków zaradczych, aby go uniknąć, lub gdy zastosowanie takich środków było niemożliwe. Do wydarzenia, które spowodowało zniszczenie, zaginięcie lub uszkodzenie, musi dojść na pokładzie samolotu lub w czasie, gdy zarejestrowany bagaż pozostawał pod opieką przewoźnika (czyli praktycznie od chwili odprawienia bagażu do odebrania go z taśmy na lotnisku docelowym). W kontekście odszkodowania za uszkodzenie bagażu istotne są także terminy – uszkodzenie bagażu należy zgłosić przewoźnikowi natychmiast po jego wykryciu i nie później niż w ciągu siedmiu dni od dnia odbioru bagażu rejestrowego. Najlepiej więc zgłosić wszystkie uszkodzenia jeszcze na lotnisku, bezpośrednio po odebraniu bagażu z taśmy.

Ostatnią kwestią, którą należy poruszyć, jest właściwość sądu. Powództwo w sprawie odszkodowania należy wnieść, według wyboru powoda, na terytorium jednego z państw stron konwencji montrealskiej bądź do sądu miejsca zamieszkania przewoźnika lub głównej siedziby jego przedsiębiorstwa albo miejsca, w którym ma on placówkę, za pośrednictwem której została zawarta umowa, bądź do sądu miejsca przeznaczenia przewozu. Procedura podlega prawu sądu, do którego wniesiono sprawę.

Agnieszka Hajdukiewicz

radca prawny

0048 85 875 47 93

www.kancelariahajdukiewicz.com

Gazetka 175 – październik 2018

Zdarza się, że konflikty między rodzicami doprowadzają do porwania dziecka przez jednego z nich. Problematyka ta łączy ze sobą zarówno elementy prawa karnego, jak i staje się przedmiotem rozważań w oparciu o przepisy prawa rodzinnego. Co zrobić, gdy dziecko zostanie porwane? Jakie są konsekwencje uprowadzenia dziecka?

Pamiętajmy! Dziecko nigdy nie powinno padać ofiarą konfliktów oraz rozgrywek osobistych między rodzicami. Pomijając aspekt prawny – uprowadzenie lub porwanie rodzicielskie jest wydarzeniem traumatycznym dla psychiki młodego człowieka!

Uprowadzenie małoletniego

Przepisy prawa karnego stanowią, iż ten, kto wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru uprowadza lub zatrzymuje małoletniego poniżej lat 15 albo osobę nieporadną ze względu na stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności. Takie doświadczenie wpływa negatywnie na stan emocjonalny i przyszłe życie osoby małoletniej lub nieporadnej, powoduje brak poczucia bezpieczeństwa i może pozostawić trwały ślad w jej psychice. Dla opiekuna uprowadzenie to naruszenie jego prawa do sprawowania władzy rodzicielskiej.

Uprowadzenie w kontekście prawa rodzinnego i opiekuńczego

Gdy pomiędzy rodzicami powstają konflikty prowadzące do odebrania małoletniego przez jednego z nich, kwestia samego uprowadzenia zatraca charakter wyłącznie kryminalny i staje się przedmiotem rozważań w oparciu o przepisy prawa rodzinnego. W tym kontekście omówimy sytuacje, w których uprowadzenia dopuszcza się jeden z rodziców dziecka.

Aby mówić o uprowadzeniu dziecka, rodzic zabierający małoletniego spod opieki drugiego rodzica musi mieć ograniczone prawa rodzicielskie co najmniej `w stopniu niepozwalającym mu na decydowanie o miejscu pobytu dziecka.

Uprowadzenie dziecka przez jednego z rodziców

Uprowadzeniem będzie również zabranie dziecka spod opieki tego z rodziców, który wystąpił z wnioskiem o zabezpieczenie przy nim miejsca pobytu dziecka na czas postępowania rozwodowego lub o separację i któremu w postępowaniu zabezpieczającym sąd przychylił się do tego wniosku.

Istnieje jednak jeszcze jedno zagrożenie, o którym mówi się coraz częściej – jest to tzw. porwanie rodzicielskie, tj. sytuacja, w której rodzice mają równe prawa rodzicielskie lub mogą na równi decydować o miejscu pobytu dziecka, a dziecko zostaje zabrane przez jednego z rodziców spod opieki i bez zgody drugiego z nich.

Czynniki zwiększające zagrożenie uprowadzeniem lub porwaniem rodzicielskim dziecka

Takim czynnikiem jest m.in. rozpad małżeństwa i postępowanie rozwodowe. Zdarza się, że sąd w sytuacji rozwodu czy separacji przyznaje opiekę tylko jednemu z rodziców. W związku z tym narastające w postępowaniu konflikty stają się często przyczyną do rozgrywek, których ofiarą pada dziecko.

Sposób wykonywania prawa do kontaktów z dzieckiem może również świadczyć o zamiarach rodzica względem dziecka. Jeśli w przeszłości zdarzało mu się tego prawa nadużywać (niestosowanie się do umówionego planu spotkań, zabieranie dziecka na dłuższe wakacje bez zgody drugiego rodzica), może to świadczyć o tym, że niestosujący się do ustaleń rodzic będzie próbował zatrzymać dziecko przy sobie.

Uprowadzenie dziecka przez rodzica za granicę

Również jeśli rodzice dziecka mają różne pochodzenie lub obywatelstwa albo przebywają na emigracji może wzrastać zagrożenie, iż jedno z nich uprowadzi dziecko do swojego ojczystego kraju. Ten czynnik może zaistnieć nie tylko w wyniku rozwodu – w trwających jeszcze związkach też może dochodzić do konfliktów na tle kulturowym, gdy każdy z rodziców zapragnie wychować dziecko zgodnie z obyczajami swojego ojczystego kraju. Głośne historie małżeństw obywateli Polski z obywatelami krajów arabskich, do których porywane były dzieci, stanowią tu jaskrawy przykład wpływu różnic kulturowych na częstotliwość porwań rodzicielskich. Przede wszystkim jednak nie powinno się bagatelizować bezpośrednich gróźb ze strony rodzica dotyczących uprowadzenia dziecka.

Jakie kroki podjąć, gdy twoje dziecko zostało uprowadzone lub porwane przez drugiego rodzica?

W sytuacji uprowadzenia dziecka w pierwszej kolejności należy udać się na najbliższy posterunek policji w celu zgłoszenia tego faktu. Mimo że, jak już wspomnieliśmy, porwanie rodzicielskie nie jest przestępstwem, to zabranie lub przetrzymywanie dziecka przez współmałżonka wiąże się z brakiem informacji o obecnym miejscu jego pobytu, więc również możesz rozpocząć swoje działania od zgłoszenia się na policję – gdy niemożliwe staje się ustalenie, gdzie w danej chwili przebywa twoje dziecko, jest to już sytuacja o znamionach zaginięcia.

Policjant przyjmujący zgłoszenie ma obowiązek natychmiast podjąć odpowiednie kroki. Nie ma więc żadnego z góry określonego terminu, który musi upłynąć, aby wskazane służy podjęły działanie – ich reakcja musi być szybka, adekwatna do powagi sytuacji.

Następnie masz prawo w każdej chwili zgłosić się do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania dziecka lub miejsca jego pobytu z wnioskiem o odebranie dziecka – zarówno w sytuacji uprowadzenia, jak i porwania rodzicielskiego. Jeśli przed sądem toczy się twoje postępowanie rozwodowe, postępowanie dotyczące separacji lub unieważnienia małżeństwa, wniosek o wydanie dziecka należy zgłosić właśnie do tego sądu. Jeśli nie uda ci się samodzielnie określić, gdzie konkretnie wraz z drugim rodzicem przebywa dziecko, sąd zleci to policji, wydając tzw. nakaz poszukiwań. Efektem twojego wniosku, w przypadku uznania go przez sąd, jest wydanie postanowienia o odebraniu dziecka rodzicowi, który je uprowadził, a samo postanowienie staje się skuteczne już w chwili jego ogłoszenia. W przedmiotowym postanowieniu sąd określi termin oddania dziecka przez drugiego rodzica dobrowolnie – po upływie tego terminu sąd zleci przymusowe odebranie małoletniego.

Konsekwencje uprowadzenia lub porwania rodzicielskiego dla rodzica

Konsekwencją uprowadzenia dziecka przez rodzica, który miał ograniczoną władzę rodzicielską i nie mógł decydować o miejscu pobytu dziecka, może być zupełne pozbawienie go praw rodzicielskich względem małoletniego w związku z tak poważnym naruszeniem jego bezpieczeństwa i stworzeniem zagrożenia dla jego zdrowia fizycznego i psychicznego.

Względem rodzica z pełnią praw, który dopuścił się porwania rodzicielskiego, rozważyć należy ograniczenie jego decyzyjności względem istotnych spraw dziecka w związku z nieposzanowaniem obowiązku wspólnego decydowania w tym zakresie przez obu małżonków.

Wniosek o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej należy złożyć w Wydziale Rodzinnym. W uzasadnieniu należy wskazać okoliczności przemawiające za ograniczeniem lub pozbawieniem władzy rodzica, który dopuścił się uprowadzenia bądź porwania.

Międzynarodowe porwania rodzicielskie

Konwencja haska

Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzona w Hadze 25 października 1980 r., jest głównym instrumentem prawnym regulującym kwestię porwań rodzicielskich w przypadku uprowadzenia lub zatrzymania dziecka w innym państwie. Ma chronić przed szkodliwymi dla dziecka skutkami takich działań, a jej głównym celem nie jest rozstrzygnięcie, przy kim dziecko ma mieć miejsce pobytu, ale przywrócenie stanu poprzedniego, naruszonego bezprawnym uprowadzeniem lub zatrzymaniem dziecka. Konwencja ma zastosowanie jedynie do uprowadzeń i zatrzymań międzynarodowych, a więc nie obowiązuje, jeśli stało się to w obrębie tego samego kraju.

Ponadto bezpośrednio przed zatrzymaniem lub uprowadzeniem dziecko musiało mieć miejsce stałego pobytu w jednym z umawiających się państw. Oznacza to, że aby móc stosować konwencję, oba państwa – to, w którym dziecko miało miejsce pobytu przed zatrzymaniem i uprowadzeniem, oraz to, do którego zostało uprowadzone lub w którym zostało zatrzymane – były sygnatariuszami konwencji.

Przepisy konwencji znajdą również zastosowanie wtedy, gdy dziecko zostało na krótki okres bezprawnie uprowadzone lub zatrzymane do państwa trzeciego (niebędącego sygnatariuszem konwencji) i przewiezione do innego państwa będącego stroną konwencji. Organami właściwymi decydującymi o wniosku o wydanie dziecka są organy tego państwa, w którym dziecko aktualnie przebywa.

Wniosek o wydanie dziecka można złożyć, gdy: dziecko nie ukończyło 16 lat; zostało uprowadzone lub zatrzymane w państwie stronie konwencji; miało miejsce stałego pobytu w państwie stronie konwencji w czasie, gdy doszło do jego uprowadzenia; wskutek uprowadzenia lub zatrzymania doszło do naruszenia prawa do opieki, a wnioskodawca skutecznie wykonywał to prawo w chwili uprowadzenia lub zatrzymania.

Sprowadzenie dziecka

Uprowadzenie bądź zatrzymanie musi być bezprawne. W myśl art. 3 konwencji uprowadzenie lub zatrzymanie dziecka będzie uznane za bezprawne, jeżeli: nastąpiło naruszenie prawa do opieki przyznanego określonej osobie, instytucji lub innej organizacji, wykonywanego wspólnie lub indywidualnie, na mocy ustawodawstwa państwa, w którym dziecko miało miejsce stałego pobytu bezpośrednio przed uprowadzeniem lub zatrzymaniem, oraz w chwili uprowadzenia lub zatrzymania prawa te były skutecznie wykonywane wspólnie lub indywidualnie albo byłyby tak wykonywane, gdyby nie nastąpiło uprowadzenie lub zatrzymanie.

Prawem właściwym dla dokonania oceny bezprawności uprowadzenia lub zatrzymania jest prawo tego państwa, w którym dziecko miało miejsce stałego pobytu bezpośrednio przed uprowadzeniem lub zatrzymaniem. Regulacja taka istnieje dlatego, że celem konwencji jest przyspieszenie postępowania o wydanie dziecka, a dodatkowa kontrola decyzji stwierdzającej bezprawność uprowadzenia lub zatrzymania prowadziłaby do opóźnień.

Zgodnie z art. 14 Konwencji haskiej, w celu stwierdzenia bezprawności uprowadzenia lub zatrzymania władza sądowa lub administracyjna państwa wezwanego (czyli tego, do którego uprowadzono lub w którym zatrzymano dziecko) może brać bezpośrednio pod uwagę przepisy ustawodawstwa i orzeczenia sądowe lub administracyjne formalnie uznane lub nieuznane w państwie miejsca stałego pobytu dziecka.

Termin złożenia wniosku

Zgodnie z art. 12 Konwencji haskiej, dziecko bezprawnie uprowadzone lub zatrzymane powinno zostać niezwłocznie wydane, jeżeli od dnia uprowadzenia lub zatrzymania do chwili wpłynięcia wniosku do władzy sądowej lub administracyjnej państwa, w którym znajduje się dziecko, upłynął okres krótszy niż rok.

Konwencja haska a Rozporządzenie Rady (WE) Nr 2201/2003 z 27 listopada 2003 r. o jurysdykcji oraz uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) Nr 1347/200

Rozporządzenie Rady (WE) Nr 2201/2003 ma charakter nadrzędny względem Konwencji Haskiej i uzupełnia jej przepisy, jednak ma zastosowanie tylko wtedy, gdy zarówno państwo pobytu dziecka bezpośrednio przed jego uprowadzeniem lub zatrzymaniem, jak i państwo, do którego dziecko zostało uprowadzone, są państwami członkowskimi UE.

W przypadku bezprawnego uprowadzenia dziecka lub zatrzymania sądami właściwymi do rozstrzygania o wniosku w sprawie wydania dziecka są sądy państwa, w którym dziecko posiadało pobyt zwykły bezpośrednio przed przemieszczeniem. Sądy państwa członkowskiego, do którego skierowany jest wniosek, są właściwe tylko w wyjątkowych przypadkach.

Postępowanie na podstawie rozporządzenia różni się od postępowania na podstawie Konwencji haskiej. Mianowicie sąd musi nakazać powrót dziecka (nawet jeżeli miałoby to stanowić dla dziecka zagrożenie), jeśli zostanie ustalone, że organy w państwie członkowskim pochodzenia zabezpieczą ochronę dziecka po jego powrocie. Po drugie, sąd zapewnia dziecku możliwość bycia wysłuchanym, chyba że uznaje się to za niewłaściwe ze względu na jego wiek lub stopień dojrzałości. Ponadto sąd nie może odmówić powrotu dziecka, jeżeli osoba wnioskująca o powrót nie została wysłuchana. Po trzecie, rozporządzenie przewiduje 6-tygodniowy termin na rozpatrzenie wniosku o powrót dziecka. Jeżeli w wyjątkowym przypadku sąd orzeka o odmowie powrotu dziecka na podstawie art. 13 Konwencji haskiej, rozporządzenie przewiduje odrębną procedurę.

W przypadku porwania lub uprowadzenia dziecka przebywającego w Belgii należy jak najszybciej skontaktować się z:

  • Point de contact fédéral enlèvement international d'enfants

Boulevard de Waterloo 115

1000 Bruxelles

0032 (0)2 542 67 00 (czynny 24 h/7)

0032 (0)2 542 70 06

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

  • CHILD FOCUS, tel.: 116000,
  • najbliższym komisariatem policji,
  • jednym z polskich konsulatów na terenie Królestwa Belgii.

Agnieszka Sità

tel. 0495 28 98 24

www.porada.be

 

W każdy pierwszy piątek miesiąca w godzinach od 9.00 do 16.30 Agnieszka Sità organizuje bezpłatne konsultacje dla młodzieży oraz osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.

Źródło:

Inforlex-Prawo; strona internetowa ITAKA; Konwencja Haska, Rozporządzenie Rady (WE) Nr 2201/2003 z 27 listopada 2003 r. o jurysdykcji oraz uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) Nr 1347/200.

Gazetka 175 – październik 2018

Współpraca

Statystyki

Użytkowników:
1786
Artykułów:
2969
Odsłon artykułów:
13131603

Licznik odwiedzin

9964856
DzisiajDzisiaj943
WczorajWczoraj1004
Ten tydzieńTen tydzień6424
Ten miesiącTen miesiąc11790
Wszystkie dniWszystkie dni9964856
Zalogowani użytkownicy 0
Goście 70